Crowdfunding: cele i specyfika

crowdfunding Crowdfunding jest coraz popularniejszym narzędziem do zdobywania pieniędzy. Działa on w całości w internecie, wykorzystują go najróżniejsze podmioty. Sam termin jest z nami dopiero od 2006 roku, kiedy neologizm ten zaproponował Michael Sullivan. Crowd oznacza tłum, a funding to finansowanie. W praktyce mówimy tutaj po prostu o zbieraniu pieniędzy za pomocą Internetu na bardzo różne cele. Jeśli chcielibyśmy to uściślić, powinniśmy mówić o procesie inicjowanym przez przedsiębiorstwa, organizacje non profit oraz osoby fizyczne, którzy zbierają kapitał od internetowych inwestorów w celu realizacji założonych przez siebie projektów. Pierwowzorem crowdfundingu jest crowdsourcing. W tym podejściu w Internecie powstawał projekt i różne osoby, zwykle niezwiązane ze sobą wykonywały różne prace mające na celu realizację całości dzieła.

Crowdfunding jest tak samo skierowany do ogólnej rzeszy internautów, ale oczekuje świadczeń nie w postaci pracy, lecz gotówki. Jak to zwykle bywa, crowdfunding zaczął działać zanim jeszcze ktoś usłyszał o tego typu projektach. Jako pionierów finansowania społecznościowego wskazuje się zwykle brytyjska grupę muzyczną Marillon. Jej muzycy chcieli wybrać się na tournee po USA, ale brakowało im na to pieniędzy. By jednak wyjazd mógł się udać, ogłosili zbiórkę pośród fanów i szybko uzyskali niezbędną kwotę 60.000 USD. Miało to miejsce w 1997 roku. Prawdziwy początek crowdfundingu w jego obecnej postaci datujemy na 2005 rok. Ruszył on oczywiście na bazie stworzonej przez crowdsourcing, a jego pierwszym domem był największy dzisiaj portal internetowy tego typu Kickstarter.com. Warte wymienienia są też jego bliźniaki, takie jak Zopa.com, IndieGoGo.com, czy Kiva.org.Z czasem ten model biznesowy zaczął ewoluować i dzisiaj możemy mówić o jego trzech podstawowych odmianach, wśród których są też modele szczegółowe:

1. Systemy charytatywne (donations model) – charakteryzują się celami filantropijnymi i zbiera się w nich pieniądze na określone cele:

1.1. reward-based model: uczestnicy otrzymują nagrody za uczestnictwo; tak zwany model sponsorski;

1.2. non-rewards model – uczestnicy nie są wynagradzani;

2. Systemy pożyczkowe (lending model) – autor projektu pożycza pieniądze bezpośrednio od internautów, dzięki czemu jest w stanie ominąć wszystkich pośredników, w tym banki;

2.1. microfinancing – jest to przeważnie pomoc dla najuboższych charakteryzująca się małymi kwotami; system organizują zwykle organizacje non profit;

2.2. social lending – zbiera się środki i pożycza chętnym na z góry określonych warunkach; kwoty są tu wyraźnie wyższe;

3. Systemy inwestycyjne – w ramach tego modelu inwestuje się własne środki licząc na rozwój przedsięwzięcia i na uzyskania możliwie dużych zysków; są to najczęściej tak zwane startupy;

3.1. collective investment (kolektywne współfinansowanie firm) – finansuje się stosunkowo niewielkimi sumami rozwój określonej firmy lub jej przedsięwzięcie;

3.2. investment fund (model funduszu inwestycyjnego) – inwestuje się wspólnie na platformie crowdfundingowej i czerpie się profity z jej zysków w wielkości odpowiadającej inwestycji;

3.3. security model (system akcyjny) – uczestnik crowdfundingu kupuje akcje danego przedsięwzięcia i staje się jego pełnoprawnym współwłaścicielem;

4. Podejścia mieszane – łączy w sobie różnego rodzaju elementy każdego z rodzaju podejść, na przykład system pożyczkowy i inwestycyjny.

W ramach crowdfundingu można przekazać swoje pieniądze w formie darowizny, która zasili szczytny cel, ale można też zaoferować swoje pieniądze jako pożyczkę pozwalającą zrealizować cele autora projektu. Bardziej zaawansowane formy tego systemu finansowania umożliwiają uzyskanie praw do określonej nagrody lub po prostu do części praw własności danego podmiotu.